Oooh! Que foi, crespicientífic@s!? Botades en falta un pouco de ciencia nestas datas sinaladas? Iso ten solución!

Hoxe imos despedir o ano coas nosas dúas últimas actividades de primaria e secundaria. Tomade nota, que comezamos!

1. Índice de refracción

O índice de refracción é a relación entre a velocidade da luz no baleiro coa velocidade que que ten nun medio material (n =c/v).😕

Vale! Agora en cristiano😅: Os raios de luz que saen dos obxectos sofren desviacións dependendo do material que atravesen. Non é o mesmo observar un obxecto somerxido en auga que sen ela. (Agora mellor, non?)

Con este sinxelo experimento imos poder calcular o índice de refracción na auga e, polo tanto, a velocidade da luz neste medio. Interesante, non si?

Imos precisar:

- unha moeda

- un cristalizador ou outro recipiente

- auga

- unha regra.

Precisamos un observador para ver a moeda da mesma forma, primeiro sobre auga e logo en aire. O observador debe estar o máis inmóbil posible para evitar erros. Medindo as distancias ás que son visibles a mesma moeda, podemos obter os ángulos de incidencia e refracción por trigonometría para aplicar a lei de Snell. O valor do índice de refracción do aire tomamos n =1.

Impresionante, non?😮

2. Circuitos en papel (postal con luz)

Para levar a cabo esta sinxela e bonita actividade imos necesitar:

- Unha cartolina tamaño A4 

- Pinturas (ceras, lápices, rotus... o que queirades)

- Un circuito impreso en papel

- Cinta de cobre adhesiva

- Unha luciña LED da cor que prefirades

- Unha batería de botón de 3v

- Tesoiras

- Pegamento

- Cinta adhesiva

- Cinta de dobre cara

2.1. Montar o circuito

O noso circuito debe ter DOUS PERCORRIDOS: un positivo e outro negativo, polo que empregaremos un anaco de cinta diferente para cada percorrido. Á hora de pegar a cinta no circuito é importante:

        - NON CORTAR a cinta nas esquinas do circuito; debémola dobrar.

      - Deixar un pequeno espazo entre o percorrido positivo e o negativo. Este         será o sitio onde colocaremos o noso LED, que fixaremos con cinta adhesiva          (lembrade: patiña curta ao negativo /patiña longa ao positivo)

Todo listo! Agora só falta engadir a fonte de enerxía para facelo funcionar, que será a nosa batería de botón. Esta batería ten que ir fixa nun dos extremos libres do circuito. Como nós escollemos o extremo negativo, pegamos con cinta de dobre cara o polo negativo da batería ao extremo negativo do circuito (respetade sempre as polaridades!)

Cando facemos coincidir o outro extremo do circuito coa batería a luciña acéndese (e nós aplaudimos😅, é inevitable😂)

2.2. Montar a postal

1. Dobramos a cartolina pola metade para lle dar a forma da postal.
2. Debuxamos na portada. Nós escollemos debuxos de nadal, como arboriñas ou paisaxes nocturnas de aldeas.

    3. Perforamos coa axuda dun punzón ou dun lapiz a parte do debuxo que              queremos que se alumee. Podemos facer, por exemplo, un pequeno buratiño         na estrela da árbore

4. Pegamos o circuito no interior da postal facendo coincidir a luciña co burato. Listo!

Va que molan!😎

Feliz ano, Crespicientífic@s!

 

Boas, científic@s!

Na entrada de hoxe temos unha chea de actividades moi interesantes sobre a auga e o aire. Tomade nota que comezamos!

 

1.    A DENSIDADE DA AUGA

Para traballar sobre a densidade ímosvos propoñer tres sinxelísimos experimentos:

1.1. FLOTA OU NON FLOTA?

Para levar a cabo este experimento precisades:

-        - Catro vasos ou cuncas (mellor transparentes, porque facilitan a observación)

-        - Sal

-        - Bicarbonato

-        - Azucre

-      - Clips de cores, lentellas ou calquera outro pequeno obxecto para botar nos            vasos e comprobar se flota. Nós usamos os clips porque eran máis vistosos.

Para comezar rotulamos os vasos cunhas etiquetas: “auga con sal”, “auga con azucre”, “auga con bicarbonato” e por suposto, a mostra de control, na que escribiremos “auga soa”.

A continuación botamos en cada vaso a mestura que indica a etiqueta, procurando que queden as tres ben saturadas; isto é, con ben de sal, azucre ou bicarbonato. Sede xeneros@s!

Remexemos cunha culler limpa. É mellor usar unha distinta para cada vaso, pero se usades a mesma, lavádea cada vez que vaiades remexer unha nova mestura para non contaminar as mostras.

Botamos un clip en cada vaso e observamos o que sucede.

Comprobamos que os clips flotan mellor na auga con sal e na auga con bicarbonato posto que estas teñen maior densidade que a auga soa ou a auga con azucre.

 

1.2. GALAXIA DE CORES

Imos necesitar:

-        - Unha bandexa ou prato fondo (que sexa grandiño)

-          - Colorante alimentario

-      - Auga

-      - Aceite

-     - Unha bandexa de xeos pequenos (nós usamos un molde de silicona para facer      bombóns e quedounos moi apañado)

En primeiro lugar prepararemos con antelación as nosas estrelas e planetas de cores. Para iso imos encher a nosa bandexa de xeos con auga engadindo en cada oco unha pinga de colorante e remexendo con coidado. Gardamos no conxelador e agardamos a que se formen os xeos de cores.

Unha vez formados os xeos, retiramos do conxelador. A continuación, vertemos no noso prato ou bandexa o aceite vexetal procurando cubrir o fondo do recipiente.

Por último, botamos dentro do aceite os nosos planetas de cores.

Observamos que, malia que se derreten, as cores non se mesturan. Isto é porque a densidade dos nosos planetas acuosos é maior que a do espazo aceitoso que os rodea, o que fai que floten por riba dese aceite sen mesturarse, por iso cada planeta conserva a súa cor aínda despois de se derreter. Chulo, non?

 

 

1.3. UN BARQUIÑO DE CASCA DE… LIMÓN😅

Pero entón… a auga é máis densa que o aceite?? Seguro!!??

Pois si! Pero se necesitades outra demostración, aí vai unha moi sinxela:

Ides necesitar:

-        - Dous vasos (xa sabedes, transparentes mellor)

-        - Auga

-        - Aceite

-       - Dúas cascas de limón.

Primeiro botamos un pouco aceite nun vaso e unha pouca auga no outro. Non vos pasades! Con algo menos da metade é suficiente.

A continuación collemos as cascas de limón e botamos unha en cada vaso. Observamos que a casca flota mellor na auga, en cambio no aceite queda máis afundida. Isto é porque a auga, ao ser máis densa, suxeita a casca do limón e mantena a flote.

Pero xoguemos un pouco máis. Retiramos as cascas de limón e volcamos o aceite dentro do vaso da auga. Que sucede? Malia que intentemos remexer, os líquidos non se mesturan e volven quedar sempre na mesma posición: auga abaixo, aceite arriba. O líquido menos denso sempre vai quedar a flotar por riba do máis denso; lóxico, non?

Botemos agora nese vaso unha das cascas de limón. Que vai pasar? Exacto! O limón queda a flotar no medio do vaso: por baixo do aceite e enriba da auga.

Ben, agora queda clarísimo, non? Espero que a explicación non vos resultase moi…densa!😜

 

 

2.      TENSIÓN SUPERFICIAL

“Tensión-que”?? Iso que é?

A tensión superficial explica como están “amarradas” as moléculas nas pingas de auga, formando unha especie de rede ou malla que lles dá esa forma arredondada. Podédelo comprobar facilmente con auga e alcohol. Se salpicades un poco de auga nun prato e un pouco alcohol noutro, observaredes que non prato con auga hai pingas redondiñas, mentres que no prato con alcohol o líquido queda “desparramado”.

Con esta bonita actividade que vos presentamos agora imos romper esa tensión superficial e usala para propulsar un pequeno barquiño.

Imos precisar:

-        - Un caldeiro ou bandexa grande con auga

-        - Hisopos de algodón (dos que usades para limpar os oídos)

-        - Xabón dos pratos

-       - Un pequeno barquiño de plástico. Nós construímos un propio coa pasta dun           caderno vello (o casco do barco ou a balsa), un pauciño (o mastro) e un anaco     de papel (a vela)

Botamos o noso barquiño a flotar dentro do caldeiro ou a bandexa (o noso perdeu a vela enseguida). Observamos que, salvo que sopremos ou o remexamos a auga, o barco apenas se move. A tensión superficial da auga manteno case inmóvil.

Agora collemos un hisopo e mollamos un dos extremos no xabón. Achegámolo ao noso barquiño e… tachán! O barco sae propulsado.

Ao achegar o hisopo empapado de xabón á auga estamos a romper a tensión superficial das súas moléculas e isto axuda ao noso barco a se deslizar. Va que é bonito?😍

3. CONDUCTIVIDADE

Con este experimento imos investigar que conduce mellor a electricidade: a auga doce (sen sal) ou a auga salgada?

Imos necesitar:

- Unha batería de 4,5v

- Tres cables

- Unha pequena lámpada (tamén serve un LED, pero nese caso debedes usar unha batería máis pequena ou ben colocar unha resistencia no voso circuito)

- Dúas variñas de madeira

- Cinta aillante

- Dúas cuncas de auga: unha con auga salgada e outra con auga doce (sen sal)

Para comezar, pedimos axuda a un adulto para montar o circuito coa batería, os cables e a lámpada. 

• Primeiro debemos pelar os extremos dos cables. 

• Collemos un dos cables e enroscamos un dos seus extremos arredor dun dos conectores da batería.

• Co segundo cable faremos o mesmo, enroscándoo no outro conector. O extremo libre deste cable irá conectado a un dos parafusos da lámpada.

• O terceiro cable conéctase co outro parafuso da lámpada. 

• Ao rematar quédannos dous extremos de cable libres: un que conecta coa batería e outro que conecta coa lámpada. Se os xuntamos podemos comprobar que a lámpada acéndese. Estes extremos podémolos deixar así, pero nós, para maior comodidade e seguridade dos rapaces e rapazas, enroscámolos nas variñas de madeira e fixámolos con cinta aillante.

Xa temos preparado o circuito. Toca probalo introducindo primeiro as variñas na auga doce e despois na salgada. 

E como unha imaxe vale máis ca mil palabras, comprobade vós mesm@s o que aconteceu.

auga sen sal

auga con sal

Efectivamente, a auga salgada conduce mellor a electricidade. Isto é así porque o sal funciona coma electrolito; é decir, unha substancia que, disolta na auga, permite o paso da corrente eléctrica.

 

4.      PRESIÓN ATMOSFÉRICA. O ESPAZO DO AIRE

Pregunta:

Pódese introducir un papel nun balde de auga e retiralo totalmente seco??

Resposta:

Si! Vaivos parecer maxia, pero non é máis ca ciencia.

Imos necesitar:

-        - Un vaso transparente

-        - Un balde, caldeiro ou cunca ben grande, preferiblemente transparente tamén

-        - Un anaco de papel

-        - Auga

Comezamos enchendo o balde con auga. A continuación, facemos unha bóla co papel e introducímolo no fondo do vaso. Comprobade que, ao dar a volta ao vaso, o papel non cae.

Colocamos o vaso cara abaixo e introducímolo, sen medo, dentro do balde. Se o voso balde é transparente ides observar como o papel queda no fondo do vaso sen mollarse. Pero se non, non vos preocupedes, soamente tedes que retirar o vaso para facer a comprobación.

Moi importante: ao retirar o vaso tédelo que sacar recto, sen inclinalo.

Impresionante, non? A auga non entra dentro do vaso e non molla o papel. Pero como é posible?

Moi sinxelo. Dentro do vaso había dúas cousas: no fondo, unha bóla de papel e o resto do espazo estaba cheo de… AIRE! E como xa estaba cheo con aire, a auga non tiña sitio para poder entrar. Por iso é importante retirar o vaso sen inclinalo, porque ao facelo deixamos escapar o aire que tiña dentro e a auga cólase no interior do vaso.

5. AIRE FRÍO / AIRE QUENTE

Acabamos de comprobar como o aire ocupa un espazo. Agora pensemos: se o aire está frío ou quente, inflúe no espazo que ocupa? Ímolo comprobar.

Necesitaremos:

- Dous globos de distinta cor (nós collemos un vermello para a calor e un azul para o frío)

- Dúas botellas baleiras (perdón! cheas de aire) sen tapón

- Dúas potas, caldeiros ou baldes

- Auga ben quente

- Varias bandexas de xeos (nós usamos as bolsas de xel frío que temos na caixa de primeiros auxilios)

Para comezar encaixamos os globos nas bocas das botellas. A continuación enchemos unha das potas ou baldes coa auga ben quente e no outro pomos os xeos (podemos engadir auga fría tamén).

Por último metemos as botellas en cadanseu balde e observamos o que sucede.

Á botella do globo vermello queceulle o aire do seu interior. Isto provocou que as súas moléculas (as do aire) se expandisen cara arriba facendo que o globo se inflara un pouco.

Pola contra, na botella do globo azul o aire arrefriou e semella que fixo o mesmo ca nós cando temos frío: encolleuse! Puidemos ver como o globo quedaba en parte succionado dentro da botella.

6. PODE A AUGA FLOTAR SUSPENDIDA NO AIRE?

Ben, sexamos honestos. A auga en estado líquido non pode quedar a flotar suspendida no aire. Ten que estar en estado gasoso, como o vapor de auga que solta a pota a ferver ou mesmo o da néboa. 

Peeero… se vos digo que cun par de ingredientes podemos conseguir que a auga líquida quede a flotar no aire, que se vos ocorre?

Pois claro!! POMPAS DE XABÓN!!

Imos precisar:

- Auga

- Xabón dos pratos

- Glicerina (ingrediente secreto)

- Un soprador (nós usamos uns arames e démoslle forma)

O proceso non ten maior misterio. Mesturamos os ingredientes e a soprar!

En realidade o misterio está en como quedan a pompas a flotar no aire. Isto débese, ademáis de á axuda dos dous ingredientes, ao feito de que cando sopramos dentro da pompa estamos a introducir nela aire quente. E, como xa vimos na actividade anterior, o aire quente tende a expandirse e ir cara arriba. Por iso as pompas suben polo aire e, cando arrefrían, explotan.

 Moi boas, científicas e científicos!

 Na entrada de hoxe compartiremos con vós as investigacións dos rapaces e rapazas de Secundaria sobre o comportamento dos gases. Pero quedade tranquil@s, que ninguén se intoxicou😜; os gases cos que traballamos non son outros que os presentes no aire. 

Imos aprender unha chea de cousas moi interesantes! Tomade nota, que comezamos!

1. Observamos o VOLUME e a PRESIÓN 

Ao aumentar a presión, diminúe o volume, e viceversa.

(lei de Boyle-Marlotte)

Necesitaremos un funil, un globo e un recipiente con auga.

Como podedes observar, inicialmente, o globo está desinflado, pero...

Cando afundimos na auga o funil estamos facendo que o volume do aire diminúa e isto produce un aumento da presión, que é o que causa que o globo se infle lixeiramente. 

Velaquí a demostración!

2. Investigamos coa TEMPERATURA e o VOLUME 

Se aumentamos a temperatura, aumentamos o volume, e viceversa

(lei de Charles)

Desta vez necesitaremos un matraz aforado de 1l, auga quente e un globo.

1. Para comezar debemos quentar o aire dentro do noso matraz. Para iso quentamos un pouco de auga e vertémola dentro, axitando lixeiramente o matraz para que quezan as paredes do interior. 

Unha vez feito, derramamos a auga e encaixamos o globo no matraz como se observa na imaxe.

2. Ao cabo dun rato, o aire dentro do matraz terá arrefriado, polo que o seu volume será menor (menor temperatura, menor volume). Isto vai producir que o globo se infle cara o interior do matraz.

3. Experimentamos coa TEMPERATURA e a PRESIÓN (lei de 

Ao aumentar a temperatura, aumenta a presión.

(lei de Gay-Lussac)

Necesitaremos unha botella de plástico co seu tapón e auga moi quente.

Para quentar o aire dentro da botella procederemos igual ca no experimento anterior: vertemos dentro auga moi quente e baleirámola despois. A continuación pechamos a botella co tapón. Que observades?

O aire que queda dentro da botella vai perdendo temperatura, polo que a súa presión diminúe. Neste momento, a presión atmosférica fóra da botella é maior que a de dentro, e os seus efectos saltan á vista. Impresionante, non?

Para rematar... un truquiño de maxia! (perdón, de ciencia😉)

Este truquiño só o ides poder facer nun laboratorio, xa que os ingredientes e materiais non son precisamente os da lista da compra: azul de metileno, glucosa e hidróxido de sodio.

1. Para comezar, preparamos unha disolución de 0,6 g de glucosa en 25 mL de auga e outra de 1,0 g de hidróxido de sodio. Estas disolucións son incoloras.

2. Mesturamos as dúas disolucións nun matraz e engadimos unhas pingas de azul de metileno ata conseguir unha cor azul intensa.

3. Se pechamos o matraz, ao cabo duns segundos a solución vólvese transparente pola falta de osíxeno. Se queremos que recupere a cor escura soamente temos que retirar o tapón e axitar.

Este tipo de reaccións químicas coñécense como reaccións de oxidación-redución.

Na nosa seguinte entrada seguiremos a experimentar co aire e deixarémosvos tamén algunha actividade interesante coa auga. Non a perdades!

 Ola de novo, científicas e científicos!!

 Estamos de volta!!

 Este curso comezamos o noso proxecto falando do magnetismo, aproveitando   que na materia de Ciencias estivemos a traballar  "A Terra e os planetas".

Pero, por que? Cal é a relación entre o magnetismo e os planetas? Moi sinxelo: o noso planeta é un imán xigantesco, co seu núcleo de ferro fundido, os seus dous polos Norte e Sur e, sobre todo, os seus campos magnéticos tan necesarios para nos orientar. Pero sobre isto último falaremos máis adiante.

Comecemos polo principio: Que materiais atraen os imáns? Os científicos e científicas do CPI de Padrenda estivemos a investigar.

  E chegamos á conclusión de que non todos os metais son atraídos polo imán. Os    metais magnéticos redúcense a tres: ferro, níquel e cobalto.

  A continuación, xogamos coas forzas de atracción e repulsión entre imáns.   Aproveitamos a forza de repulsión para realizar unha carreira de coches         teledirixidos. Divertidísimo!!

 E volvendo sobre o tema dos campos magnéticos e a orientación, outra das      actividades interesantes que realizamos foi a elaboración dun compás caseiro. Soamente precisamos unha agulla magnetizada, un anaco de cortiza e unha cunca grande con auga. 

  Para rematar, fabricamos o noso propio slime magnético. É moi sinxelo. Soamente necesitades un pouco de plastilina e limaduras de ferro. Nós usamos pasta de sal e limaduras de ferro e tamén funciona.

Deica a próxima, científic@s!!